Targi i jarmarki w Płocku

Historia targów i jarmarków płockich od najdawniejszych czasów związana jest z dwoma miejscami do dzisiaj istniejącymi i do dziś będącymi ważnymi publicznymi przestrzeniami miasta: Placem Narutowicza oraz Starym Rynkiem.

Pierwsze w czasach wczesnośredniowiecznego Płocka to teren ówczesnego „miasta biskupiego” należącego do kapituły katedralnej i nazwanej w XIII w. Rynkiem Kanonicznym, drugie – „miasta książęcego”, objętego władzą świecką. Obecność co najmniej od XII wieku targów na terenie późniejszego Placu Kanonicznego potwierdzają m.in. badania archeologiczne. Także akt lokacyjny Płocka z 1237 roku wymieniając przywileje dane mieszczanom, wspomina o „rynku nowym” nazwanym potem Kanonicznym jako miejscu handlowym.

Przywileje te potwierdził Ziemowit I w 1255 r. i w związku z tym arcybiskup Julian Nowowiejski w swojej Monografii Historycznej stwierdza, że „Kapituła Katedralna wśród murów Nowego Miasta do niej należących utworzyła Rynek, Kanonicznym zwany i na takowy targi i jatki później przenieść usiłowała, co, odciągając targowisku Starego Miasta ludność i dochody stało się przedmiotem długich aż do XVIII wieku sporów z magistratem Starego Miasta zakończonych zwycięstwem ostatniego.” Przez zgoła pięć wieków trwa więc rywalizacja pomiędzy dwoma rynkami.

Istotną informację nt. płockich jarmarków przekazuje nam inwentarz starostwa płockiego spisany przez córki wojewody Andrzeja Sierpskiego w 1572 r., który mówi o czterech dorocznych jarmarkach w Płocku organizowanych w dzień: św. Dominika, św. Michała, św. Agnieszki i św. Zygmunta. Dniami handlowymi są wówczas poniedziałek i piątek. (cyt. za Nowowiejski, Płock. Monografia Historyczna, Wydanie II, s. 119).

Od XVII wieku do 1730 r. w Płocku organizowany jest tylko jeden jarmark, co było jednym z przejawów niezwykle trudnej sytuacji, w jakiej Płock znalazł się po licznych pożarach, zarazach i najazdach szwedzkich. Nie pomogły przywileje ofiarowane m.in. przez Jana Kazimierza w 1657 roku do wolności handlu oraz stawiania jatek i kramów. Dopiero August II w 1730 roku liczbę jarmarków powiększa na sześć (!): na św. Kazimierza, św. Zygmunta, św. Marię Magdalenę, na Narodzenie NMP, św. Franciszka i św. Agatę. Ale jak konstatuje Nowowiejski – nie ożywia to miasta (Nowowiejski, op. cit., s. 136-137). Dodajmy jeszcze, że w tym czasie Plac Kanoniczny przestaje być miejscem targowym, a jedynym miejscem targów i jarmarków jest odtąd Stary Rynek.

W XIX wieku, jak podaje  Hipolit Gawarecki odbywały się cztery jarmarki organizowane rokrocznie, wymienione w Wiadomościach o mieście Płocku według dat:  2 stycznia, 19 czerwca, 7 września i 8 listopada, na których sprzedawano głównie towary rolno – spożywcze, a podczas dwóch z nich (w czerwcu i listopadzie) także wełnę. Targi zaś odbywały się trzy razy w tygodniu: w poniedziałek, piątek i niedzielę. Tutaj handel obejmował także materiały budowlane, drewno, sukno, mydło, świece i inne. Nowością były „sklepy norymberskie” sprzedające galanterię sprowadzaną także z zagranicy (cyt. za: Anna Stogowska, Płock w latach 1815-1830, w Roczniku Historyczno – Archiwalnym… nr       ).

XIX wieczne targi organizowane na Starym Rynku zakończyły się wraz z przeniesieniem ich po 1877 roku na nowe miejsce – dzisiejszy Nowy Rynek.